آشنایی با روش های تولید و اصلاح عوارض پلی گنی بدون نیاز به ArcInfo

پلی گن‌ها را ویرایش كنید!

ترجمه و باز توليد تصاوير :
بهنام محموديان

          نرم افزارهاي مختلف ESRI به لحاظ مخاطب فراوان به نحوي طراحي شده‌اند كه پاسخگوي نيازهاي متنوع كاربران باشند. ArcView از جمله پرمخاطب ترين برنامه‌هاي ارائه شده ESRI به شمار مي رود. جنبه ها و قابليت هاي گسترده اين نرم افزار در يك دوره آموزشي و يا با يك يا دو جزوه بطور كامل قابل ارائه نيست از اينرو سعي خواهيم كرد تا قابليت ها متنوع و كاربردي آنرا كه كمتر شناخته شده را معرفي نماييم. در اين شماره به يكي از مفيد‌ترين قابليت‌هاي ArcView مي‌پردازيم كه با استفاده از آن مي‌توان با انجام انواع اصلاحات بدون نياز به انتقال به محيط هاي ديگر ، نقشه نهايي را توليد نمود.
براي اينكار ابتدا لازم است يك تم پلي‌‌گني را ايجاد كرده و بتدريج عمليات اصلاحي را انجام داد. بخاطر داشته باشيد اين عمليات بويژه در فايل‌هايي با حجم هاي متوسط يا كم بسيار كارآمد عمل مي كند.
 
1- ايجاد يك تم پلي گني
در بسياري موارد با عوارض مكاني سرو كار داريم كه نمي توان آنها را با نقطه يا خط نشان داد، در چنين شرايطي لازم است كه يك تم پلي گني را براي ارائه سطح توليد كرد. عوارض پلي گني نواحي همسان يا نسبتا همسان را نمايش مي دهند مانند محدوده استان، قطعات زمين ، محدوده هاي كاربري زمين، نوع خاك يا نواحي جنگلي . براي توليد يك تم پلي گني ، بعنوان مثال ايجاد يك نقشه حيات وحش را مد نظر قرار دهيد.
 
1-1- يك View جديد ايجاد كنيد يا يكي از View هاي قبلي را كه مايليد تم جديد در آن قرار گيرد ،‌ باز نماييد.
1-2- از منوي View مورد New Theme را انتخاب كنيد.از پنجره اي كه ظاهر مي شود مورد Polygon رابرگزيده و كليد OK را بزنيد.
1-3- در پنجره بعدي، نام و محل ذخيره سازي Shape File جديد را تعيين نماييد. يك تم پلي گني جديد به View   اضافه خواهد شد.
 
2- تنظيم محيط Snap    براي تم هاي پلي گني
 پيش از آنكه ايجاد پلي گن هاي حيات وحش را آغاز كنيد مي بايست درمورد چگونگي قرارگيري دقيق پلي‌گن‌ها نسبت به يكديگر تصميم بگيريد. اگر براي شما مهم است كه فضاي خالي و يا از سوي ديگر پلي گن هاي روي هم افتاده نداشته باشيد، مي بايست محيط Snap  را تنظيم كنيد. اگر ضلع جديد پلي گن را در فاصله اي كمتراز فاصله Snap از پلي گن موجود، ترسيم كنيد دو ضلع بطور خودكار برهم منطبق شده و ديگر نه از فضاي خالي و بدون داده بين پلي‌گن‌ها خبري خواهد بود و نه اينكه روي همديگر را خواهند پوشاند.
اگر مايل هستيد كه تمام پلي گن هايي كه بوجود مي آوريد ، بطور خودكار برمبناي اضلاع پلي‌گن‌هاي موجود ايجاد شوند مي توانيد از محيط General Snappingبرنامه ArcView استفاده كنيد، تا تمام پلي‌گن‌ها براساس فاصله دلخواه ( Tolerance ) به پلي‌گن‌هاي قبلي متصل شوند. General Snapping روشي است كه همزمان با توليد پلي‌گن، اضلاع مجاور را برهمديگر منطبق مي كند.
در صورتيكه مي خواهيد متناسب با هر عارضه Tolerance متفاوتي داشته باشيد، مي توانيد از Interactive Tolerance بهره ببريد. از اين طريق قادر خواهيد بود ضمن ترسيم اضلاع پلي‌گن به ازاي هر نقطه شكست (Vertex)  مقادير مختلفي از Snap  را اعمال نماييد. از طريق شما قادر خواهيد بود كه تا محل هر Vertex  پلي گن جديد را بر حسب پلي گن ها موجود در تم فعال تعيين كنيد. در صورتيكه روش Interactive Snap را انتخاب كرده باشيد مي توانيد در هنگام ترسيم اضلاع پلي گن ، با فشردن كليد راست ماوس منوي پنجره اي را ظاهر كرده و يكي از موارد Snap  را انتخاب نماييد تا Vertex بعدي برحسب قسمتي از پلي گن موجود شكل بگيرد:
Snap to Vertex : Vertex بعدي را بر حسب نزديكترينVertex  از پلي‌گن موجود ترسيم مي كند.
 Snap to Boundry : Vertex بعدي بر حسب نزديكترين قطعه خط از پلي‌گن موجود تعيين مي شود.
Snap to Intersection: نزديكترين گره (Node) مشترك بين 2 يا چند پلي‌گن بعنوان  Vertex بعدي در‌نظر گرفته مي شود.
 
3- توليد پلي گن
اكنون كه روش snap كردن را تعيين كرده ايد، مي توانيد به نقشه موجود عوارض جديدي اضافه نماييد.شما لازم است كه از ابزار‌هاي ترسيمي   استفاده كنيد.
براي پديد آوردن يك چند‌ضلعي از ابزار          استفاده نماييد. با هر كليك شما، يك گوشه از پلي‌گن تعيين مي شود. براي تمام كردن رسم پلي‌گن كافي است دابل كليك (دو بار كليك سريع) انجام دهيد.
براي توليد يك دايره از ابزار دايره         بهره بگيريد، ابتدا مكان نماي ماوس را در مركز دايره قرار داده و سپس ضمن نگاه داشتن كليد سمت چپ ماوس، مكان نما را حركت دهيد تا دايره‌اي برحسب شعاع دلخواه شكل گيرد. با رهاكردن كليد سمت چپ دايره كامل مي شود.
به منظور توليد چهار ضلعي كافي است از ابزار Rectangle    استفاده نماييد. ابتدا يكي از گوشه ها را تعيين كنيد و سپس با پايين نگاه داشتن كليد سمت چپ ماوس و حركت مكان نما ، شكل و ابعاد چهار ضلعي را مشخص نماييد. رها كردن كليد چپ به منزله اتمام كار خواهد بود.
در صورتيكه پلي گني داراي اضلاع مشترك با پلي گن موجود باشد كافي است از ابزار Auto Complete          در تم جاري بهره گيريد. بدين ترتيب لزومي به ترسيم مجدد اضلاع مشترك نيست. مثلا فرض كنيد كه چندين پلي‌گن حيات وحش را توليد كرده‌ايد و اكنون مي خواهيد چند ضلعي‌هاي جديدي را دركنار آنها اضافه نماييد.

 
1- در روي كليد ابزارهاي ترسيمي     كليك كنيد و از ميان ابزار هاي ظاهر شده ، ابزار Auto Complete   را برگزينيد      (در صورتيكه اين ابزار قابل انتخاب نيست ، احتمالا تم جاري را درحالتEdit   قرار نداده‌ايد. براي اينكار كافي است از منويTheme  مورد Start Editing را انتخاب كنيد).
 

 

2- از محل تلاقي دو پلي گن ترسيم ضلع جديد را شروع كنيد و نقاط شكست خط را با كليك چپ تعيين نماييد. براي پايان كار دوبار كليك سريع كافي است. توجه داشته باشيد كه لزومي ‌ ندارد كه خط جديد حتما از محل تماس دو پلي گن باشد و در صورتيكه بخش كوچكي از آن بيرون زده باشد (Overshoot) برنامه ArcView در هنگام دابل كليك ضمن ايجاد اتوماتيك پلي‌گن، خطوط بيرون زده را حذف خواهد نمود.

 

4- بريدن پلي گن
درصورتيكه مي خواهيد پلي گن هاي موجود را اصلاح نماييد مي توانيد از ابزار Split استفاده كنيد. اين ابزار اجازه مي دهد با ترسيم يك خط متقاطع با پلي گن آنرا به دو پلي گن مجزا مبدل نماييد. مثلا هنگامي كه لازم است 10 پلي گن همجوار را ترسيم كنيد، كافي است ابتدا مرز بيروني تمام پلي گن ها را ترسيم كرده و سپس با اين ابزار آنرا به 10 پلي گن تقسيم نماييد. اين ويژگي در اصلاح پلي گن هاي موجود نيز ارزشمند است. مثلا فرض كنيد كه مي خواهيد قسمتي از سطح پلي گني را حذف نماييد. براي اينكار كافي است آنرا Split   كرده و سپس قسمت غير لازم را Delete  كنيد . براي تكميل نقشه حيات وحش قبلي لازم است يكي از پلي گن ها را بدو بخش تقسيم كرد:
 

1- بر روي ابزارهاي ترسيمي       كليك كرده و از مجموعه ابزار هاي ظاهر شده ابزار Split        را برگزينيد(در صورتيكه اين ابزار فعال نيست احتمالا تم مورد نظر در حالت Edit  نيست براي اينكار مورد Start Editing را از منوي Theme انتخاب نماييد).
 

2- در محلي كه مي خواهيد پلي گن به دو بخش تقسيم شود، خطي ترسيم كنيد. براي توليد خط كافي است در محل اولين نقطه كليك كرده و سپس نقطه بعدي (Vertex) را مشخص كنيد و در محل نقطه نهايي دابل كليك نماييد. محل شروع و پايان خط شما مي تواند از روي ضلع پلي گن بگذرد (Overshoot)  چرا كه با پايان دادن به ترسيم خط ArcView بطور خودكار پلي گن را برش داده و بيرونزدگي ها را حذف خواهد نمود.
 

 
به همين ترتيب مي توانيد با ترسيم چندين خط پلي گن را در يك مرحله به چندين پلي گن مبدل نماييد.
 
5- تبديل چند پلي‌گن به يك پلي‌گن
در صــورتـــيكه لازم اســت چـــند پلي گن با هم تركيب شده و به يك پلي گن مبدل شوند كافي است از مورد Union Feature   بهره ببريد. اين مورد موجب مي شود تمام عوارض انتخاب شده با هم تلفيق شوند. اگر عوارض انتخاب شده داراي مرز مشترك باشند اين مرز حذف خواهد شد تا چند ضلعي واحدي توليد شود. در صورتيكه پلي گن ها همپوشاني داشته باشند(Overlap) مرزهاي روي هم حذف خواهند شد. در صورت عدم وجود مرز مشترك يا روي هم، پلي گن حاصله يك عارضه در چند قسمت خواهد بود.

 



1- بر روي ابزار نشانگر          كليك كرده و پلي‌گن‌هاي مورد نظر را انتخاب نماييد. در اين مثال دو پلي گن در وسط انتخاب شده اند.
 

 
2- از منوي Edit  مورد Union Features را برگزينيد. مرز مشترك بين دو پلي گن حذف شده و يك پلي گن برجا خواهد ماند.

6- توليد پلي‌گن توخالي (Doughnut)
درصورتيكه بخواهيد در ميان يك پلي‌گن موجود حفره اي ايجاد نماييد ( مثلا جزيره اي در يك درياچه ) از منوي Edit مورد Combine Features را مورد استفاده قراردهيد. بدين ترتيب پلي گن هاي انتخاب شده با يكديگر تلفيق شده ولي بخش هاي روي هم افتاده (Overlap) از پلي گن حاصله حذف خواهد گرديد.
 
از طريق ابزار هاي پلي گن ،‌ دايره و چهار ضلعي ، پلي گن جديدي در روي پلي‌گن موجود توليد كنيد، تا بعدا اين قسمت از پلي‌گن اول حذف گردد.
 
ابزار نشانگر     را براي انتخاب دو پلي گن قديمي و جديد بكار گيريد.
 

 
 
از منوي Edit  مورد Combine Features را انتخاب كنيد.
 

 
 
توجه اگر پلي گن هاي انتخاب شده ، داراي منطقه مشترك نباشند اين دستور مانند Union Features عمل خواهد كرد.
7- حذف كردن منطقه مشترك بين دو پلي‌گن
اگر دو پلي گن روي هم افتاده باشند ، ‌براي حذف اين بخش مي توان از طريق Subtract Features  يكي را از ديگري كم كرد. پلي‌گني كه روي پلي گن ديگر قرار گرفته ، از زيري كم خواهد شد. بنابراين قسمتي از پلي‌گن زيري كاسته شده و پلي گن بالايي دست نخورده باقي خواهد ماند.
فرض كنيد پلي گني را به نقشه حيات وحش اضافه كرده ايد و مي خواهيد قسمت هايي كه زير آن قرار گرفته اند ، حذف شود. براي اينكار كافي است پلي گن جديد و پلي گن قبلي را انتخاب كرده و از Subtract Features استفاده نماييد تا پلي گن موجود حذف شود.
 

 
پلي گن جديدي ترسيم كنيد ( در اين مثال ، پلي گن جديد بصورت هاشور دار ظاهر شده كه وضعيت همپوشاني آن مشخص باشد. معمولا پلي گن جديد داراي رنگ متفاوتي از پلي گن هاي قبلي است).
 
 از ابزار نشانگر     براي انتخاب دو پلي گن جديد و قديمي استفاده كنيد ( توجه داشته باشيد كه Subtract Features در هر بار فقط دو پلي گن را مي پذيرد).
 
 
از منوي Edit مورد Subtract Features را انتخاب نماييد.

 
نكته اگر شما مي خواهيد روند حذف معكوس شده و پلي گن زيري از پلي گن بالايي حذف شود، كافي است در هنگام انتخاب مورد Subtract Features كليد Shift را در صفحه كليد فشار دهيد.
 
از سوي ديگر مي‌توانيد از اين دستور براي توليد پلي‌گن جزيره‌اي (Island_Polygon) استفاده نماييد. پلي‌گن جزيره اي پلي گني است كه تماما توسط يك پلي گن ديگر احاطه شده اما با آن هيچ همپوشاني (Overlap )  ندارد. براي اينكار لازم است پلي گني بر روي يك پلي گن موجود رسم كنيد به نحوي كه پلي گن زيري بطور كامل آنرا احاطه كرده باشد، با انتخاب هر دو پلي گن و انتخاب Subtract Features ، پلي گن جزيره‌اي توليد خواهد شد.
 
در شماره بعدي خواهيد ديد كه چطور مي‌توان پلي گني از منطقه مشترك (Intersect)دو پلي گن را توليد كرده و از سوي ديگر با چگونگي تعريف نحوه انتقال داده هاي جدول اطلاعاتي در هنگام برش يا يكپارچه سازي پلي گن ها آشنا شده و همچنين به روش هاي تغيير شكل اضلاع يا گوشه هاي يك يا چند پلي گن دست خواهيد يافت. همچنين قادرخواهيد شد از ArcView بخواهيد مساحت پلي گن هاي جديد را محاسبه نمايد.
 

آشنایی با روش های تولید و اصلاح عوارض پلی گنی بدون نیاز به ArcInfo

منتشر شده در خبرنامه شماره 2 نگاره ارديبهشت 1380 و خبرنامه شماره3 نگاره مرداد 1381

استفاده از اين مطلب با درج نام مترجم و آدرس کامل اينترنتي صفحه مجاز است.

سایت شرکت مهندسی مشاور توسعه فناوری چکاد (مجری طرح های GIS)

سابقه فعالیت بهنام محمودیان          نگاهی به تالیفات علی اکبر محمودیان (در زمینه جغرافیای تاریخی)

صفحه خانه چهارسو          چکاد، مجری طرح های GIS          ایرانشناسی، ایرانگردی، سفر          جغرافیای تاریخی          تماس با ما

نقل مطالب این سایت با ذکر دقیق منبع بدون مانع است.

همه حقوق محفوظ است. .All rights reserved